Adıyaman Gölbaşı Gölü, sadece doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda derin kökleri olan efsaneleriyle de dikkat çekmektedir. Bu efsaneler, bölgenin kültürel mirasının bir parçası olarak nesilden nesile aktarılmakta ve gölün etrafındaki atmosferi daha da mistik hale getirmektedir. Gölün oluşumu ve etrafında dönen hikayeler, ziyaretçileri büyüleyen bir etkileyicilik taşır.

Adıyaman Gölbaşı Gölü'nün iki farklı efsanesi bulunmaktadır:

1. Gölkızı (Gölkız) Efsanesi. Efsaneye göre, bir köyde yaşayan genç bir kız, ormanda kaybolduktan sonra bir su kaynağı bulur. Bu suyun büyülü olduğunu fark eden kız, köye döndüğünde suyun sırrını kimseyle paylaşmamaya karar verir. Zamanla, su kaynağının büyülü gücü bir göle dönüşür ve Gölbaşı Gölü ortaya çıkar.
2. Ganey ile Monza'nın Aşkı Efsanesi. Bu efsaneye göre, Ganey ve Monza adlı iki genç birbirlerine aşık olur ancak aileleri bu aşka izin vermez. Gençler, ayrı ayrı tepelere çıkarak 10 yıl boyunca durmadan ağlarlar. Bunun neticesinde ise gözyaşları sel olur ve Mogan (Gölbaşı) Gölü oluşur.

Ayrıca, Gölbaşı Gölü'nün, alüvyonların birikmesi ile oluşmuş bir göl olduğu ve hafif tuzlu bir suya sahip olduğu bilinmektedir. Göl, derelerin sürüklediği kum ve çakıl gibi taş parçalarını bünyesinde barındırmakta olup, doğa parkı, piknik alanları ve asma köprüsü ile koşu ya da yürüyüş alanları gibi özellikleriyle ziyaretçilerini çekmektedir.